Anders reizen begint met de keuze waar uw geld naartoe gaat en hoeveel uitstoot uw reis veroorzaakt. Een langeafstandsvlucht is vaak verantwoordelijk voor het grootste deel van de CO2-voetafdruk van een verblijf. Die voetafdruk verkleinen doe je niet door bij het boeken simpelweg een vakje voor ‘compensatie’ aan te vinken.
De Europese richtlijn 2024/825 stelt voortaan regels voor milieuclaims bij toeristische aanbiedingen: beloften over CO2-neutraliteit die uitsluitend op compensatie zijn gebaseerd, liggen onder het vergrootglas. Voor reizigers verandert daardoor het een en ander. Vertrouwen op een groen logo of een zelfbedacht keurmerk volstaat niet meer.
Reizen met een lage CO2-uitstoot: verminderen in plaats van compenseren
Je uitstoot compenseren betekent betalen zodat een derde partij bomen plant of een project voor hernieuwbare energie financiert. In theorie is de balans dan neutraal. In de praktijk neemt compensatie de CO2 die je vlucht uitstoot niet weg.
De Europese richtlijn 2024/825 vereist dat elke milieuclaim nauwkeurig en onderbouwd is. Ook keurmerken, logo’s en promotiemateriaal vallen hieronder. Een accommodatie die zichzelf ‘milieuvriendelijk’ noemt, moet kunnen aantonen waarop die belofte is gebaseerd.
Voor reizigers is de eerste echt meetbare stap om minder ver te vliegen of voor vervoer over land te kiezen. Online vind je hulpmiddelen om routes volgens dit principe te plannen, zoals https://generation-voyageurs.com, met ideeën voor reizen op een andere manier.
De trein, de fiets en de rivierboot zijn meer dan symbolische alternatieven. De Europese Commissie stimuleert het gebruik van binnenwateren voor langzaam toerisme, waarbij vervoer, cultuur en regionale ontwikkeling samenkomen. Het zijn geen marginale opties meer.

Fiets- en treinroutes: een concrete manier om anders te reizen
Heb je er al eens aan gedacht om de trein en de fiets tijdens één reis te combineren? De Europese Commissie beschrijft Italiaanse fietsroutes die op treinstations aansluiten, waaronder een Adriatische route die door meerdere regio’s loopt. Het idee: met de trein naar een stad reizen en vervolgens van etappe naar etappe fietsen, met bagagevervoer inbegrepen.
De trein vormt het vertrekpunt voor een fietsroute die van begin tot eind is uitgestippeld. Zo’n reis maakt je niet afhankelijk van de auto, vermindert de uitstoot en biedt een reistempo dat je met een toeristenbus niet kunt evenaren.
Wat deze manier van reizen in de praktijk verandert
- De vervoerskosten dalen: een regionaal treinkaartje en een eigen of gehuurde fiets zijn goedkoper dan een auto huren voor een week
- Je komt meer in contact met de lokale bevolking: fietstochten over secundaire wegen voeren je naar dorpen, markten en eetgelegenheden bij mensen thuis die in geen enkele reisgids staan
- De fysieke inspanning zorgt voor een rustiger tempo, waardoor je langer op elke plek blijft in plaats van de ene bezienswaardigheid na de andere af te werken
Dit model werkt in Italië, maar ook in Frankrijk (Loire à Vélo, ViaRhôna), Nederland en Denemarken. Dankzij de Europese fietsinfrastructuur is dit soort reizen ook toegankelijk als je geen ervaren sporter bent.
Overtoerisme en ondertoerisme: kies je bestemming bewust
Overtoerisme is een bekend probleem in Barcelona, Venetië en Dubrovnik. Minder bekend is dat sommige Europese regio’s juist te weinig bezoekers trekken. De Europese Commissie wijst op deze onevenwichtigheid tussen bestemmingen en seizoenen en adviseert om bezoekersstromen beter te spreiden.
Anders reizen betekent ook kiezen voor plekken waar jouw bezoek iets oplevert. Een bergdorp in Ariège, een Kroatisch eiland buiten het seizoen of een plaatsje in Calabrië: deze plekken hebben accommodaties, ambachtslieden en restauranthouders die van toerisme leven zonder de nadelen ervan te ondervinden.
Drie criteria om de lokale impact van je verblijf te beoordelen
- Blijft het geld dat je uitgeeft ter plaatse? Een hotel van een internationale keten laat lokaal minder geld circuleren dan een bed-and-breakfast van een inwoner
- Werken de aangeboden activiteiten samen met lokale ondernemers? Een lokale gids, een boer of een ambachtsman: elke euro die je rechtstreeks aan hen betaalt, ondersteunt de economie van de bestemming
- Is de gemeenschap geraadpleegd over de ontwikkeling van het toerisme? De Europese Commissie beveelt dit aan. Sommige bestemmingen hebben inmiddels een gezamenlijk met inwoners opgestelde gedragscode voor bezoekers
De voorkeur geven aan lokale meerwaarde boven grote bezoekersaantallen is het uitgangspunt dat een verantwoorde reis onderscheidt van een reis die alleen op papier ‘groen’ is.

De labels van groen toerisme lezen: wat verandert de Europese regelgeving?
Vóór de richtlijn 2024/825 kon elke toeristische aanbieder zichzelf zonder onderbouwing ‘milieuvriendelijk’ noemen. Aan die tijd komt een einde. Milieuclaims moeten voortaan nauwkeurig, meetbaar en controleerbaar zijn.
Waarom is dit relevant voor reizigers? Omdat je de volgende keer dat een boekingssite een ‘CO2-neutraal verblijf’ aanbiedt, kunt nagaan waarop die claim is gebaseerd. Als er geen concrete gegevens bij de belofte staan, is dat een waarschuwingssignaal.
Een paar gewoontes om aan te nemen voordat je boekt
Controleer of de accommodatie haar energie- of waterverbruik publiceert. Kijk of het getoonde keurmerk is toegekend door een onafhankelijke organisatie of zelf is uitgereikt. Vraag welke concrete maatregelen worden genomen: isolatie van het gebouw, lokale inkoop, afvalbeheer. Een vaag antwoord (‘we planten bomen’) volstaat niet meer om een verblijf verantwoord te noemen.
Langzaam toerisme, routes met verschillende vervoersmiddelen, bestemmingen met te weinig bezoekers en kritisch kijken naar onbewezen beloften vormen samen een samenhangend geheel. Anders reizen betekent niet dat je het avontuur moet opgeven, maar dat je weet waar elke uitgegeven euro en elke uitgestoten kilo CO2 naartoe gaat.



